Temel analizden teknik analize, çarpanlardan zamanlamaya kadar uygulamaya dönük bir yol haritası.
Hisse senedi analizi, bir şirketin hisse fiyatının makul olup olmadığını ve alım satım zamanlamasının uygunluğunu değerlendirmek amacıyla finansal verilerin ve fiyat davranışının sistemli biçimde incelenmesidir. İki ana yaklaşımı vardır: şirketin gerçek değerini araştıran temel analiz ve fiyatın davranışını inceleyen teknik analiz.
Bu iki yaklaşım rakip değil, tamamlayıcıdır. Temel analiz neyi almanız gerektiğini, teknik analiz ne zaman almanız gerektiğini söyler. Üçüncü bir katman olarak takas ve aracı kurum dağılımı verisi kimin aldığını gösterir.
Analize tablolarla değil, tek paragraflık bir cümleyle başlayın: şirket ne satıyor, kime satıyor, parayı nasıl kazanıyor, en büyük riski ne? Bu paragrafı yazamıyorsanız o hisseyi analiz etmeye hazır değilsiniz. İş modelini anlamadan okunan bilanço yalnızca sayı yığınıdır.
Gelir tablosunda dört kalem sırayla takip edilir:
Kâr eden bir şirket bile borç yapısı nedeniyle zor duruma düşebilir. Kontrol edilecek noktalar:
Kâr muhasebesel bir sonuçtur; nakit gerçektir. Faaliyetlerden sağlanan nakit akışı uzun süre net kârın belirgin altında kalıyorsa kâr kalitesi sorgulanmalıdır. Yatırım harcamaları (CAPEX) düşüldükten sonra kalan serbest nakit akışı, temettü ve borç ödeme kapasitesini belirler.
Çarpanlar tek başına "pahalı" veya "ucuz" demez; karşılaştırma aracıdır.
| Çarpan | Ne ölçer | Dikkat |
|---|---|---|
| F/K | Fiyatın yıllık kâra oranı | Tek seferlik kârlar oranı yanıltıcı biçimde düşürür |
| PD/DD | Piyasa değerinin defter değerine oranı | Varlık ağırlıklı sektörlerde daha anlamlı |
| FD/FAVÖK | Borç dahil firma değerinin nakit kârına oranı | Borçlu şirketlerde F/K'dan daha doğru |
| Özkaynak kârlılığı | Öz sermayenin getirisi | Yüksek kaldıraçla şişirilmiş olabilir |
| Temettü verimi | Hisse başı temettünün fiyata oranı | Sürdürülebilirliği nakit akışıyla kontrol edilmeli |
Her çarpan üç referansa göre okunur: sektör ortalaması, şirketin kendi tarihsel ortalaması ve endeks ortalaması. Temettü hesabı için temettü hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Analize göstergelerle değil, trend tespitiyle başlanır. Yükselen trend, ardışık daha yüksek dipler ve daha yüksek zirvelerden oluşur. Düşen trendde bunun tersi geçerlidir. Trend belirsizse (yatay seyir) çoğu gösterge yanlış sinyal üretir.
Destek, fiyatın daha önce birkaç kez alıcı bulduğu bölgedir; direnç ise satıcıların devreye girdiği bölgedir. Bu seviyeler çizgi değil bölgedir; tek bir kuruşa indirgemek yerine aralık olarak düşünülmelidir. Geçmişte çok kez test edilmiş seviyeler daha güçlü kabul edilir.
Fiyat hareketinin güvenilirliği hacimle ölçülür. Direnç bölgesinin ortalamanın belirgin üzerinde bir hacimle kırılması anlamlıdır; düşük hacimli kırılımlar sık sık geri alınır. Yükselen fiyata eşlik eden azalan hacim, hareketin zayıfladığına işaret eder.
Hareketli ortalamalar sinyal üretici değil, trend çerçevesi belirleyicidir. Fiyatın uzun dönem ortalamasının üzerinde kalması yükselen yapının korunduğunu, altına sarkması yapının bozulduğunu gösterir. Kısa ve uzun dönem ortalamaların kesişimleri gecikmeli sinyal verir; tek başına karar aracı olarak kullanılmamalıdır.
RSI ve MACD gibi göstergelerin en değerli kullanımı aşırılık bölgelerini okumak değil, uyuşmazlık (divergence) tespit etmektir: fiyat yeni zirve yapıyor ama gösterge yapmıyorsa, hareketin arkasındaki güç zayıflıyor olabilir.
Temel analiz değeri, teknik analiz zamanlamayı verir. Üçüncü soru şudur: bu fiyat hareketinin arkasında kim var? Aracı kurum dağılımı ve takas verisi bu soruya yaklaşım sağlar. Fiyat yatayken belirli kurumlarda bakiye artıyorsa sessiz bir birikim söz konusu olabilir. Bu katman için AKD analizi ve BIST takas analizi rehberlerine bakın.
Bir hisseyi portföye almadan önce aşağıdaki sorulara net cevap verebiliyor olmalısınız:
Son soru en önemlisidir. Yanlışlanabilir bir tez kurmayan yatırımcı, zararı "geçici" diye savunmaya başlar.
Sıralı bir öğrenme yolu izlemek en verimlisidir: önce grafik okuma ve trend tespiti, sonra finansal tablo okuma, ardından çarpan analizi, en son takas ve AKD katmanı. Bu sırayı atlayıp doğrudan gösterge kombinasyonlarına odaklanmak, çoğu yeni yatırımcının yaptığı hatadır.
Bu yol haritasını canlı BIST verisi üzerinde uygulamalı öğrenmek için: Teknik, Temel ve Algoritmik Analiz Eğitimi. Türkiye'nin tüm illerinden canlı online katılabilirsiniz.
Bir şirketin hisse fiyatının makul olup olmadığını ve zamanlamanın uygunluğunu değerlendirmek için finansal verilerin ve fiyat davranışının incelenmesidir.
Temel analiz neyi, teknik analiz ne zaman almak gerektiğini gösterir. Profesyonel yaklaşım ikisini birlikte kullanmaktır.
F/K, PD/DD, FD/FAVÖK, net borç/FAVÖK ve özkaynak kârlılığı en yaygın çarpanlardır. Sektör ve tarihsel ortalamaya göre yorumlanmalıdır.
Eksik kalır. Borç yapısı, nakit üretimi ve kâr kalitesi finansal tablolar okunmadan değerlendirilemez.
Temel kavramlar ve grafik okuma birkaç hafta; bilanço analizi ve değerleme için birkaç ay düzenli çalışma gerekir.
Canlı BIST verisi üzerinde, eğitmenle birlikte. Türkiye'nin tüm illerinden online katılım.