Hisse bölünme hesaplama neyi gösterir?

Pay sayısı artınca teorik fiyatın hangi seviyeye ineceğini gösterir. Lot ile fiyatın çarpımı, düzeltme anında aynı kalır. Bedelsiz sermaye artırımında da aynı aritmetik kullanılır.

Yüzde 100 bedelsiz ne demektir?

Eldeki her pay için bir pay daha gelmesidir. Lot ikiye katlanır, teorik fiyat yarıya iner. 1.000 lot ve 50 TL, yüzde 100 sonrası 2.000 lot ve 25 TL teorik fiyattır.

Bedelsiz ile hisse bölünmesi aynı işlem midir?

Hayır. Bedelsiz, iç kaynakların sermayeye eklenip karşılığında bedelsiz pay dağıtılmasıdır. Bölünme (split) payın daha küçük birimlere ayrılmasıdır. İkisinde de lot artar ve teorik fiyat düşer; hukuki dayanakları farklıdır.

Bedelsiz zenginlik yaratır mı?

Teorik düzeltmede toplam portföy değeri değişmez. Daha çok lot, daha düşük fiyat demektir. Fiyatın sonradan teorik seviyenin üstünde veya altında işlemesi ayrı bir piyasa hareketidir.

Hisse Bölünme Hesaplama ve Bedelsiz Sermaye Artırımı

Kısa tanım

Hisse bölünme hesaplama, pay adedi artınca bir hissenin teorik fiyatının nereye ineceğini bulmaktır. Borsa İstanbul’da yatırımcının en sık gördüğü benzer işlem bedelsiz sermaye artırımdır. Şirket, iç kaynaklarını sermayeye ekler ve karşılığında ortaklara bedelsiz pay dağıtır. Ortak para ödemez; lotu artar, borsa fiyatı teorik olarak aynı oranda düşer.

Hisse bölünmesi (split) ile bedelsiz aynı kurul kararı değildir. Bölünmede mevcut pay daha küçük birimlere ayrılır. İkisinin ortak sonucu şudur: dolaşımdaki pay sayısı artar, bir payın fiyatı düşer, yatırımcının toplam tutarı düzeltme anında değişmez. Bu yüzden “hisse bölünme hesaplama” araması ile bedelsiz hesaplama aynı aritmetiği kullanır.

Formül

Oran, yüzde olarak değil ondalık olarak formüle girer. Yüzde 100 bedelsiz, oranın 1 olması demektir. Yüzde 50, oranın 0,50 olması demektir.

Gelen bedelsiz pay = Mevcut lot × Oran
Yeni lot = Mevcut lot × (1 + Oran)
Teorik fiyat = Eski fiyat / (1 + Oran)

Kontrol: eski lot × eski fiyat = yeni lot × teorik fiyat. Eşitlik bozuluyorsa oranın yüzde mi ondalık mı girildiği karışmış demektir.

Yüzde 100 örnek

1.000 lot, fiyat 50 TL, bedelsiz oranı yüzde 100 (oran = 1).

Gelen pay: 1.000
Yeni lot: 2.000
Teorik fiyat: 25 TL
Eski değer: 50.000 TL. Yeni değer: 2.000 × 25 = 50.000 TL

Yüzde 50 bedelsizde oran 0,50’dir. 1.000 lot, 2.000 lot olmaz; yeni lot 1.500, teorik fiyat 50 / 1,5 = 33,33 TL olur. Kendi rakamınız için bedelsiz ve hisse bölünme hesaplama aracındaki oran kutusu yüzde cinsindendir: yüzde 100 için 100 yazılır.

Bedelli ile fark

Bedelsizde yeni pay için para çıkmaz. Bedelli sermaye artırımında yeni payı almak için kullanım (rüçhan) bedeli ödenir. Katılmayan ortağın şirketteki oranı seyrelir. Bedelsizde oran, katılan katılmayan herkese işler; bu yüzden teorik fiyattan “kaçmak” diye bir seçenek yoktur, fiyatın kendisi düzeltilir.

Endeks de benzer düzeltmeyi yapar; aksi halde bedelsiz günü endeks yapay düşmüş görünür. Bu ayrım BIST 100 rehberinde kısaca geçer.

Ortalama maliyete etkisi

Bedelsiz sonrası aracı kurum, lotu artırıp birim maliyeti oransal düşürür. 40 TL ortalama ve yüzde 100 bedelsiz sonrası birim maliyet teorik olarak 20 TL’ye iner; lot ikiye çıkar. Bu, piyasadan daha ucuz hisse almak değildir. Ek alımla maliyeti düşürmek ayrı bir işlemdir ve hisse maliyet düşürme sayfasında anlatılır.

Sık yapılan hatalar

“Lot arttı, kâr ettim” demek. Teorik düzeltmede toplam değer aynıdır. Kâr, fiyat teorik seviyenin üstünde işlem görürse oluşur.
Yüzde ile ondalığı karıştırmak. Yüzde 100, formülde 100 değil 1’dir. Araç yüzde ister; elle hesapta 1 kullanın.
Bedelli formülünü bedelsize uygulamak. Bedellide ödenen kullanım bedeli teorik fiyatın içine girer. Bedelsizde ödeme yoktur.
İşlem görmeye başlamadan eski fiyatla lotu çarpmak. Yeni lotlar hesaba geçmeden eski fiyattan değer biçmek toplamı şişirir.

Sık sorulan sorular

Pay sayısı artınca teorik fiyatın nereye ineceğini. Lot × fiyat çarpımı düzeltme anında aynı kalır.

Her pay için bir pay daha gelir. Lot ikiye katlanır, teorik fiyat yarıya iner.

Hayır. Hukuki dayanakları farklıdır. Lot artışı ve teorik fiyat düşüşü ortaktır.

Teorik düzeltmede toplam değer değişmez. Sonraki fiyat hareketi ayrıdır.

İlgili sayfalar

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir. Sermaye artırımı koşulları için şirketin KAP bildirimleri esas alınmalıdır.