Hisse Maliyet Düşürme Nedir? Ağırlıklı Ortalama Nasıl Hesaplanır?

Kısa tanım

Hisse maliyet düşürme, eldeki payın ortalama alış maliyetini daha düşük fiyattan yapılan ek alımla aşağı çekmektir. Borsada buna ağırlıklı ortalama maliyet denir. Her alım eşit sayılmaz: 100 lot ile 1.000 lot aynı fiyattan alınmış olsa bile ortalamaya katkıları farklıdır. Doğru yöntem, fiyatların basit ortalaması değil, tutarların (lot × fiyat) toplamıdır.

Yeni ortalama maliyet = (Lot1 × Fiyat1 + Lot2 × Fiyat2) / (Lot1 + Lot2)

Fiyat1 mevcut ortalama maliyettir. Fiyat2, ek alımın fiyatıdır. Yeni fiyat mevcut ortalamanın altındaysa ortalama düşer; üstündeyse yükselir. “Maliyet düşürme” adı bu yüzden her ek alımı değil, yalnızca daha ucuzdan yapılan ek alımı anlatır.

Sayısal örnek

Bir yatırımcının 1.000 lotu vardır ve aracı kurum ekranında ortalama maliyet 40 TL görünür. Hisse 30 TL’ye geldiğinde 500 lot daha alır.

• Eski tutar: 1.000 × 40 = 40.000 TL
• Yeni tutar: 500 × 30 = 15.000 TL
• Toplam tutar: 55.000 TL
• Toplam lot: 1.500
• Yeni ortalama: 55.000 / 1.500 = 36,67 TL

Eski 40 TL’ye göre maliyet yaklaşık yüzde 8,3 düşmüştür. Hisse 36,67 TL’nin üstünde işlem görüyorsa pozisyon kârdadır; altındaysa zarar devam eder. Aynı örnekte 50 TL’den 500 lot alınsaydı yeni ortalama 43,33 TL olurdu: maliyet düşmez, yükselirdi.

Hesabı kendi rakamlarınızla denemek için hisse maliyet düşürme hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Alış ile satış arasındaki net sonucu görmek için kâr zarar hesaplama aracı vardır.

İkiden fazla alım

Üçüncü bir alımda önceki sonucu başa alırsınız. Yukarıdaki örnekte 1.500 lot ve 36,67 TL “mevcut” kabul edilir; yeni lot ve yeni fiyat aynı formüle eklenir. Aracı kurumun ekranındaki ortalama, geçmiş tüm alış ve satışlardan sonra kalan lotun maliyetidir. Satış yaptıysanız kalan lotun maliyeti kurumun yöntemine göre (genellikle ortalama maliyet) güncellenmiş olur; aracı hesap kesintisizse ekrandaki ortalama esas alınır.

Sık yapılan hatalar

• Fiyatların basit ortalaması. 40 TL ve 30 TL’nin ortası 35 TL değildir; lotlar eşit değilse sonuç 35 olmaz. Örnekte 36,67 TL çıktı çünkü eski lot daha büyüktü.
• Maliyet düşünce zararın kapandığını sanmak. Ortalama düşse de fiyat onun altındaysa zarar sürer. Ek lot, aynı yüzde düşüşte zarar tutarını büyütür.
• Komisyonu unutmak. Ücretsiz araçlar çoğu zaman ham fiyat kullanır. Gerçek maliyet, komisyon eklendikten sonra biraz daha yüksektir.
• Bedelsiz sonrası eski maliyeti aynen kullanmak. Bedelsiz pay gelince lot artar, teorik fiyat düşer. Ortalama maliyet de lot artışına göre düşer; bu, ek alımla maliyet düşürmekten farklı bir düzeltmedir. Ayrıntı: hisse bölünme ve bedelsiz.

Ne işe yarar, ne işe yaramaz?

Ortalama maliyet, “bu fiyattan sonra kârdayım” çizgisini gösterir. Pozisyon büyüklüğünü ve zarar tutarını tek başına anlatmaz. Daha ucuzdan eklemek ortalamayı düşürür ama aynı anda riske edilen tutarı artırır. Bu sayfa bir alım veya satım kararı değildir; yalnızca aritmetiği açıklar.

Sık sorulan sorular

İlgili sayfalar

• Hisse maliyet düşürme hesaplama aracı
• Hisse kâr zarar hesaplama
• Hisse bölünme ve bedelsiz sermaye artırımı
• Borsada yatırım stratejileri